Baobab, symbol afrykańskiej sawanny, to bardzo tajemnicza roślina. Nazywany czasem drzewem rosnącym do góry nogami jest, obok sekwoi, jedyną rośliną na Ziemi, która pamięta czasy sprzed wielu tysięcy lat (według niektórych źródeł nawet sprzed 5000 lat).
Według legendy Buszmenów baobab rozzłościł Boga, który za to posadził go do góry korzeniami.W Afryce baobab ma wyjątkowe znaczenie. Odkryto dla niego tysiące zastosowań. Zapewnia pokarm, wodę, schronienie i leki na różne dolegliwości.
Owoc w kształcie ogórka (do 40cm długości), zwany małpim chlebem, jest jadalny. Szczególnie gustują w nim pawiany i większe ptaki.
Można z niego uzyskać smaczny, orzeźwiający sok, bogaty w witaminę C. Liście, owoce i kora są szeroko stosowane jako środek przeciw febrze, dyzynterii, zapaleniu oczu czy chorobom nerek.
Młode liście są jedzone jak szpinak, natomiast pędy są spożywane jak szparagi. Również korzenie jednorocznych siewek są jadalne. Sproszkowane nasiona są stosowane jako substytut kawy.
Z nasion otrzymuje się olej i masło. Włókno z kory jest używane do wyrobu lin, koszy, ubrań, strun instrumentów muzycznych.
Łyko baobabów używa się do powroźnictwa, a wypróchniałe pnie tubylcy używają jako grobowców. Pyłek może być używany jako klej.
Podczas suszy baobab ratuje często przed śmiercią słonie, które wyjadają wnętrze jego pnia. Pnie baobabów zbudowane są z miękkiego drewna zawierającego do 20% wody,a Wielkie okazy magazynują w swoich pniach nawet do kilkudziesięciu tysięcy! litrów wody. W koronie drzewa znajdują schronienie liczne zwierzęta, a w jego cieniu odpoczywają zmęczeni słońcem ludzie.
Baobab należy do rodziny wełniakowatych. W naturze dorasta do 20-25 m wysokości i średnicy pnia 10 m. Dożywa do 5000 lat.
Pień jest cylindryczny, nisko rozgałęziony na kilka potężnych konarów. Ten ogromny pień jest unikalny w świecie roślin. Można często zaobserwować, że jest on tak szeroki jak wysoki. Baobab z Fissel na wschodzie od Mbour, ma pień, który mierzy 22,09 m obwodu.
Czasem słonie potrafią zabić drzewo odgryzając kawałki pnia. Ciekawe jest to, że baobab jest jedynym drzewem które potrafi regenerować korę bezpośrednio z odsłoniętego drewna. Kora gładka, szarawa, czasami srebrnawa lub czerwonawa albo fioletowawa, gruba do 10 cm, wydziela gumowatą substancję.
Posiada białe, duże (12-17 cm) kwiaty o 2000 pręcików, zwisające na długich szypułkach. Kwitnienie ma miejsce od maja do sierpnia. Zapach który wydziela, jest mdły i mało przyjemny. Jest to kwiat nocny, ponieważ na drugi dzień wydaje się już zwiędły, traci swój blask. Kwiaty baobabu zapylają nietoperze. Wizyta nietoperza jest bardzo krótka, trwa kila sekund, w czasie których zwierzę przyciągnięte przez nektar, który kwiat dość obficie wydziela, zawiesza się nad nim i spija słodkie soki. Taki sposób rozmnażania nazywa się chiropterogamią.
Liście dłoniaste, złożone z 5-7 listków, pojawiają się nieregularnie trochę przed sezonem deszczowym. Drzewo posiada więc liście od maja-czerwca do października a zrzuca je w czasie pory suchej. Na obszarach wilgotnych lub w ogrodach, gdzie baobaby są podlewane, mogą mieć liście przez cały rok.
Owoce baobabu mają różne formy, w zależności od gatunku baobabu - sferyczne, wydłużone, elipsoidalne, o twardej brunatno-zielonej lub szaro-żółtej skórze, o długości 20-30 cm, zdrewniałej łupinie i białym lub różowym, kwaśnym miąższu, w którym znajdują się liczne, czarno-brązowe, twarde nasiona.
W najsuchszych miejscach, na których drzewa tworzą jeszcze w miarę zwarty drzewostan, nie na tyle jednak, żeby przeszkadzać rozwojowi warstwy krzewów, tworzą się lasy baobabowe. Baobab nie ma specjalnych wymagań jeśli chodzi o glebę, ale rośnie widocznie lepiej na podłożu wapiennym. Często spotykany jest blisko rejonów zamieszkanych lub jako świadek dawnych zabudowań, ponieważ był siany i ochraniany przez mieszkańców. W Afryce wschodniej może rosnąć na poziomie 1500m nad poziomem morza.
Baobab spotykany jest w Afryce tropikalnej, zwłaszcza w regionie subwilgotynym i półsuchym, na południu Sachary. Nie występuje w tropikalnych wilgotnych lasach. Gatunek spotykany jest także w Australii i na Madagaskarze (7 gatunków), który jest pierwotnym miejscem pochodzenia drzewa.
Baobab afrykański, baobab właściwy (Afryka) - (Adansonia digitata L.)
